Алматы облысы жайылымдарының өсімдік жамылғысының жағдайын жерді қашықтан зондтау деректері негізінде бағалау

Аңдатпа

Мақалада Алматы облысы жайылымдарының өсімдік жамылғысының жағдайын бағалау үшін Жерді қашықтан зондтау деректерін қолдану мүмкіндіктері қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі климаттың өзгеруі мен шаруашылық қызметтің әсеріне ұшырайтын жайылымдық ресурстарды ұтымды пайдалану қажеттілігімен байланысты. Өсімдіктердің кеңістікте таралуын айқындайтын табиғи факторлар және Sentinel-2 көпспектрлі спутниктік суреттерін пайдалану мүмкіндіктері қарастырылған. Ғарыштық түсірілімдерді өңдеу әдістемесі ұсынылған. Ол деректерді алдын ала дайындауды, NDVI нормаланған айырмалық вегетациялық индексін есептеуді, өсімдік жамылғысын жіктеуді және оның даму деңгейі әртүрлі учаскелердің аудандарын анықтауды қамтиды. Кеңістіктік талдау мен нәтижелерді картографиялау үшін ERDAS IMAGINE 2014 және ArcGIS бағдарламаларын пайдаланудың орындылығы негізделген. Ұсынылған тәсіл жайылым алқаптарына мониторинг жүргізу және қосымша зерттеуді әрі өсімдік жамылғысын қалпына келтіру шараларын қажет ететін аумақтарды анықтау үшін қолданылуы мүмкін.

Түйін сөздер: жайылымдар, өсімдік жамылғысы, Жерді қашықтан зондтау, Sentinel-2, NDVI, SAVI, геоақпараттық жүйелер

Список литературы

1. Tucker C. J. Red and Photographic Infrared Linear Combinations for Monitoring Vegetation // Remote Sensing of Environment. – 1979. – Vol. 8, no. 2. – P. 127–150. – DOI: 10.1016/0034-4257(79)90013-0.
2. Huete A. R. A Soil-Adjusted Vegetation Index (SAVI) // Remote Sensing of Environment. – 1988. – Vol. 25, no. 3. – P. 295–309. – DOI: 10.1016/0034-4257(88)90106-X.
3. Huete A. et al. Overview of the Radiometric and Biophysical Performance of the MODIS Vegetation Indices // Remote Sensing of Environment. – 2002. – Vol. 83. – P. 195–213. – DOI: 10.1016/S0034-4257(02)00096-2.
4. Drusch M. et al. Sentinel-2: ESA's Optical High-Resolution Mission for GMES Operational Services // Remote Sensing of Environment. – 2012. – Vol. 120. – P. 25–36. – DOI: 10.1016/j.rse.2011.11.026.
5. Dubovyk O. The Role of Remote Sensing in Land Degradation Assessments: Opportunities and Challenges // European Journal of Remote Sensing. – 2017. – Vol. 50, no. 1. – P. 601–613. – DOI: 10.1080/22797254.2017.1378926.
6. European Space Agency. Sentinel-2 User Handbook. – 2015. – Issue 1, Rev. 2. – 64 p. – URL: https://sentinels.copernicus.eu/documents/247904/685211/Sentinel-2_User_Handbook (дата обращения: 13.11.2026).

Как цитировать

Садыкова А.Қ. Алматы облысы жайылымдарының өсімдік жамылғысының жағдайын жерді қашықтан зондтау деректері негізінде бағалау // Central Asian Scientific Journal. – 2026. – №4(32), Т. 2. – Б. 379–384.