Central Asian
Scientific
Journal

ТЕХНИКАЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР - ТЕХНИЧЕСКИЕ НАУКИ - TECHNICAL SCIENCE · ӘОЖ 004.056:378.147 · Русский

СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ СТАНДАРТОВ И МЕТОДИК ОБУЧЕНИЯ КИБЕРБЕЗОПАСНОСТИ: NICE FRAMEWORK, ECSF И ПРАКТИКО- ОРИЕНТИРОВАННЫЕ ТЕХНОЛОГИИ

  • Ануар Әлімжан Бахытжанұлы, Сексенбаева Айша Курманбековна
Шығарылым
№4(32), Т. 1, 2026
Беттер
229–238
Жарияланды
30.10.2026
PDF жүктеу

Аннотация

Сравниваются две ведущие рамки компетенций по кибербезопасности: американская NICE Framework (NIST SP 800-181) и европейская European Cybersecurity Skills Framework (ECSF), разработанная ENISA. Отдельно разобраны современные практико-ориентированные форматы обучения, то есть киберполигоны, изолированные учебные среды («песочницы»), CTF-соревнования, геймификация и адаптивное обучение на базе искусственного интеллекта. Актуальность подкрепляется казахстанской статистикой: за I квартал 2025 г. инцидентов информационной безопасности в стране зарегистрировано более чем вдвое больше, чем за тот же квартал 2024 г. Стандарты сопоставлялись по единому списку критериев; помимо них рассмотрены пять международных образовательных платформ и научные публикации 2019–2026 гг. NICE Framework детальнее описывает задачи, знания и навыки. С ECSF же проще проектировать образовательную программу: профилей ролей в ней всего двенадцать, и рамка увязана с e-CF и EQF. Авторы предлагают матрицу соответствия «профиль роли — ведущий метод обучения» и смешанную модель подготовки, где адаптивная теория, практика в изолированных средах и игровой контроль работают в связке. Для вузов Республики Казахстан сформулированы рекомендации по обновлению образовательных программ.

Ключевые слова: кибербезопасность, NICE Framework, ECSF, рамка компетенций, киберполигон, CTF, геймификация, адаптивное обучение, человеческий фактор, Казахстан.

Әдебиеттер тізімі

  1. Building a Skilled Cyber Security Workforce in Europe: Insights from France, Germany and Poland / D. Eslava [et al.]. – Paris : OECD Publishing, 2024. – 114 p. – (OECD Skills Studies). – DOI: 10.1787/3673cd60-en.
  2. Количество кибератак в Казахстане выросло в два раза [Электронный ресурс] // Капитал.kz. – 2025. – 2 мая. – URL: https://kapital.kz/tehnology/136625/kolichestvo-kiberatak-v-kazahstane-vyroslo-v-dva-raza.html (дата обращения: 06.10.2026).
  3. Россия под прицелом: 75 % кибератак в СНГ нацелены на одну страну [Электронный ресурс] // SecurityLab.ru. – 2024. – URL: https://www.securitylab.ru/news/551770.php (дата обращения: 06.10.2026).
  4. Gajjar V. R., Taherdoost H. Cybercrime on a Global Scale: Trends, Policies, and Cybersecurity Strategies // 5th International Conference on Mobile Computing and Sustainable Informatics (ICMCSI). – IEEE, 2024. – P. 668⁠–⁠676.
  5. Influence of Digital Technologies on Information Security in the Public Administration System / M. Durman [et al.] // Journal of Theoretical and Applied Information Technology. – 2025. – Vol. 103, No. 2. – P. 400⁠–⁠411.
  6. Human Factor, a Critical Weak Point in the Information Security of an Organization’s Internet of Things / K. Hughes-Lartey [et al.] // Heliyon. – 2021. – Vol. 7, No. 3. – Art. e06522. – DOI: 10.1016/j.heliyon.2021.e06522.
  7. Pahnila S., Siponen M., Mahmood A. Employees’ Behavior towards IS Security Policy Compliance // Proceedings of the 40th Annual Hawaii International Conference on System Sciences (HICSS’07). – IEEE, 2007. – P. 156b.
  8. Zhamburbayeva S., Ilyassova G. A. The Realization of the “Concept of Digital Transformation, Development of the Information and Communication Technologies and Cybersecurity Industry for 2023⁠–⁠2029” by Implementing Blockchain in the Technologies of the Republic of Kazakhstan and the Problems of Its Legal Regulation // Вестник Карагандинского университета. Серия «Право». – 2024. – Т. 29, № 4. – С. 137⁠–⁠145.
  9. Workforce Framework for Cybersecurity (NICE Framework) : NIST Special Publication 800-181 Rev. 1 / R. Petersen [et al.]. – Gaithersburg : NIST, 2020. – DOI: 10.6028/NIST.SP.800-181r1.
  10. NICE Framework Latest Updates [Электронный ресурс] // National Institute of Standards and Technology. – URL: https://www.nist.gov/itl/applied-cybersecurity/nice/nice-framework-resource-center/nice-framework-latest-updates (дата обращения: 06.10.2026).
  11. European Cybersecurity Skills Framework (ECSF): Role Profiles [Электронный ресурс] / European Union Agency for Cybersecurity (ENISA). – 2022. – URL: https://www.enisa.europa.eu/publications/european-cybersecurity-skills-framework-role-profiles (дата обращения: 06.10.2026).
  12. European Cybersecurity Skills Framework (ECSF): User Manual [Электронный ресурс] / European Union Agency for Cybersecurity (ENISA). – 2022. – URL: https://www.enisa.europa.eu/topics/cybersecurity-education/european-cybersecurity-skills-framework (дата обращения: 06.10.2026).
  13. Kolb D. A. Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. – 2nd ed. – Upper Saddle River : Pearson FT Press, 2014. – 416 p.
  14. Sweller J. Cognitive Load Theory // Psychology of Learning and Motivation. – 2011. – Vol. 55. – P. 37⁠–⁠76. – DOI: 10.1016/B978-0-12-387691-1.00002-8.
  15. Knowles M. S., Holton E. F., Swanson R. A. The Adult Learner: The Definitive Classic in Adult Education and Human Resource Development. – 8th ed. – London : Routledge, 2014. – DOI: 10.4324/9781315816951.
  16. Deci E. L., Ryan R. M. The “What” and “Why” of Goal Pursuits: Human Needs and the Self-Determination of Behavior // Psychological Inquiry. – 2000. – Vol. 11, No. 4. – P. 227⁠–⁠268. – DOI: 10.1207/S15327965PLI1104_01.
  17. Hamari J., Koivisto J., Sarsa H. Does Gamification Work? A Literature Review of Empirical Studies on Gamification // Proceedings of the 47th Hawaii International Conference on System Sciences. – IEEE, 2014. – P. 3025⁠–⁠3034. – DOI: 10.1109/HICSS.2014.377.
  18. Pahlavanpour O., Gao S. A Systematic Mapping Study on Gamification within Information Security Awareness Programs // Heliyon. – 2024. – Vol. 10, No. 19. – Art. e38474. – DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e38474.
  19. Weijsenfeld F. G. J., Sarmah D. K. Gamifying Cybersecurity: A Narrative-Driven Approach to Teaching Steganography // Computers and Education Open. – 2025. – Vol. 9. – Art. 100288. – DOI: 10.1016/j.caeo.2025.100288.
  20. Mpanza A., Gundu T., Futcher L. Gamified Defence: Practical Guidelines for Combating Social Engineering Attacks // Information Security Education. Empowering People Through Information Security Education : WISE 2025. – Cham : Springer, 2026. – (IFIP Advances in Information and Communication Technology ; vol. 742).
  21. CyberVR: An Interactive Learning Experience in Virtual Reality for Cybersecurity-Related Issues / S. Veneruso [et al.] // Proceedings of the International Conference on Advanced Visual Interfaces (AVI ’20). – New York : ACM, 2020.
  22. Measuring the Impact of E-Learning Platforms on Information Security Awareness / T. Fertig [et al.] // Learning and Collaboration Technologies : HCII 2019. – Cham : Springer, 2019. – (Lecture Notes in Computer Science ; vol. 11591). – P. 26⁠–⁠37. – DOI: 10.1007/978-3-030-21814-0_3.
  23. Hijji M., Alam G. Cybersecurity Awareness and Training (CAT) Framework for Remote Working Employees // Sensors. – 2022. – Vol. 22, No. 22. – Art. 8663. – DOI: 10.3390/s22228663.
  24. Hentea M., Dhillon H. S., Dhillon M. Towards Changes in Information Security Education // Journal of Information Technology Education: Research. – 2006. – Vol. 5. – P. 221⁠–⁠233.
  25. Armstrong H., Jayaratna N. Internet Security Management: A Joint Postgraduate Curriculum Design // Journal of Information Systems Education. – 2002. – Vol. 13, No. 3. – P. 249⁠–⁠258.

Дәйексөз келтіру үлгісі

Ануар Ә.Б. СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ СТАНДАРТОВ И МЕТОДИК ОБУЧЕНИЯ КИБЕРБЕЗОПАСНОСТИ: NICE FRAMEWORK, ECSF И ПРАКТИКО- ОРИЕНТИРОВАННЫЕ ТЕХНОЛОГИИ // Central Asian Scientific Journal. – 2026. – №4(32), Т. 1. – С. 229–238.

Мақала туралы пікірлер

Пікір қалдыру

Мақаланы бағалап, пікіріңізбен бөлісіңіз. Пікір модератор тексергеннен кейін шығады.

Баға