CU-PT ЖӘНЕ NI-PT ҚОРЫТПАЛАРЫНЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ РЕТТЕЛУ ҮДЕРІСІНІҢ ЖӘНЕ ҚҰРЫЛЫМДЫҚ ӨЗГЕРІСІНІҢ ӘСЕРІН РЕТТЕУ

Аңдатпа

Бұл мақалада Cu–Pt және Ni–Pt қорытпаларындағы атомдық реттелу үдерістері мен құрылымдық фазалық өзгерістердің физикалық қасиеттерге әсері қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі қорытпалардың атомдық құрылымын термиялық өңдеу арқылы өзгерту және олардың физикалық қасиеттерін басқару мүмкіндігін айқындау. Жұмыстың мақсаты – термиялық өңдеу жағдайларының Cu–Pt және Ni–Pt қорытпаларының кристалдық құрылымына, фазалық құрамына және физикалық сипаттамаларына әсерін зерттеу. Тәжірибелік зерттеу барысында қорытпа үлгілерін әртүрлі температуралық режимдерде термиялық өңдеу, рентгендік дифракциялық талдау (XRD) арқылы кристалдық құрылымын анықтау, тор параметрлерін есептеу және құрылымдық өзгерістерді салыстыру көзделеді. Сонымен қатар, тәжірибелік мүмкіндіктерге сәйкес электрлік кедергі, микрокаттылық және магниттік қасиеттер сияқты физикалық сипаттамаларды өлшеу жоспарланады. Алынған нәтижелер негізінде термиялық өңдеу режимдері, атомдық реттелу және құрылымдық параметрлер арасындағы өзара байланыс бағаланады. Cu–Pt және Ni–Pt қорытпаларын салыстырмалы зерттеу олардың құрылымдық ерекшеліктерін анықтауға және физикалық қасиеттерін басқарудың тиімді тәсілдерін негіздеуге мүмкіндік береді деп күтіледі. Зерттеу нәтижелері функционалдық материалдарды әзірлеу және олардың қасиеттерін оңтайландыру бағытында ғылыми-практикалық маңызға ие.

Түйін сөздер: Cu–Pt қорытпалары, Ni–Pt қорытпалары, эксперименттік зерттеу, атомдық реттелу, термиялық өңдеу, фазалық ауысу, кристалдық құрылым, рентгендік дифракция, тор параметрлері, электрлік кедергі, микрокаттылық.

References

1. Диаграммы состояния бинарных металлических систем : справочник : в 3 т. Т. 1 / под ред. Н. П. Лякишева. — Москва : Машиностроение, 1996.
2. Козлов Э.В., Папеткин В.В. Фазовые превращения и структура сплавов системы Cu-Pt // Металлофизика. — 1984. — Т.61. — С. 34–41.
3. Banhart J., Kuentzler R., Pfeiler W. et al. Changes of the electronic structure of Cu-Pt due to order-disorder transitions // Physical Review B. — 1991. — Vol. 44, No. 21. — P. 11624–11631. — DOI: https://doi.org/10.1103/PhysRevB.44.11624 .
4. Wang Y. et al. Intermetallic PtNi nanoparticles anchored on 3D carbon aerogel as a durable electrocatalyst for oxygen reduction // International Journal of Hydrogen Energy.
5. Rahman M. M., Sadik M. W., Sikder S. S., Hakim M. A. Order-Disorder Phase Transition and Lattice Parameter of Ni–Pt Alloys // Journal of Advanced Physics. — 2013. — Vol. 2, No. 1. — P. 29–35. — DOI:
6. https://doi.org/10.1166/jap.2013.1041 .
7. Горелик С.С., Рагозин В.С. Структура и механические свойства металлов. — Москва: Металлургия, 1978. — 360 с.
8. Шаскольская М.П. Кристаллография. — Москва: Высшая школа, 1976. — 399 с.
9. Oguchi T. Electronic structure and ordering in Cu-Pt alloys // Journal of the Physical Society of Japan. — 1987. — Vol.56, No.4. — P. 1421–1430.
10. Зайцев Р.А., Хакимов Ш.Ш. Электросопротивление и теплопроводность упорядоченных сплавов Cu-Pt // Физика твердого тела. — 1990. — Т.32, №7. — С. 2012–2017.
11. Вайнштейн М.Ш. Механические свойства интерметаллических соединений. — Киев: Наукова думка, 1983. — 264 с.
12. Головин Ю.И. Методы получения и исследования металлических материалов. — Москва: МИСиС, 2005. — 412 с.
13. Сидоров С.К., Ковалева О.В. Влияние режимов термической обработки на степень упорядочения в сплавах Cu-Pt // Металловедение и термическая обработка металлов. — 2001. — №8. — С. 12–16.
14. Миркин Л.И. Справочник по рентгеноструктурному анализу поликристаллов. — Москва: Физматгиз, 1961. — 588 с.
15. Третьяков В.И., Бондарева Л.И. Упорядочение и свойства сплавов Ni-Pt // Физика металлов и металловедение. — 1978. — Т.45, №3. — С. 542–549.

How to cite

Онгарбек М.С. CU-PT ЖӘНЕ NI-PT ҚОРЫТПАЛАРЫНЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ РЕТТЕЛУ ҮДЕРІСІНІҢ ЖӘНЕ ҚҰРЫЛЫМДЫҚ ӨЗГЕРІСІНІҢ ӘСЕРІН РЕТТЕУ // Central Asian Scientific Journal. – 2026. – №4(32), Т. 1. – Б. 425–432.