Қазан 2026

№4(32), Т. 1

Central Asian Scientific Journal · ISSN 3135-3061

Толық шығарылым (PDF) Авторлардың сертификаттары

Мазмұны · 39

ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ ҒЫЛЫМДАРЫ - СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКИЕ И ЮРИДИЧЕСКИЕ НАУКИ - SOCIO-ECONOMIC AND LEGAL SCIENCES
HOW MUCH FUEL DOES A HYBRID REALLY SAVE? A SAME-MODEL COMPARISON OF HYBRID AND GASOLINE CARS IN US FUEL ECONOMY Alniyaz Danial Б. 173–179 · PDF
ДИНАМИКА ТУРИСТСКИХ ПОТОКОВ И ЭФФЕКТИВНОСТЬ ИНФРАСТРУКТУРЫ ТУРКЕСТАНА: ОТ ЭКСТЕНСИВНОГО РОСТА К СМАРТ-УПРАВЛЕНИЮ ТҮРКІСТАННЫҢ ТУРИСТІК АҒЫНДАРЫНЫҢ ДИНАМИКАСЫ ЖӘНЕ ИНФРАҚҰРЫЛЫМ ТИІМДІЛІГІ: ЭКСТЕНСИВТІ ӨСУДЕН СМАРТ-БАСҚАРУҒА Төлегенов Тимур Сейфуллаулы Б. 10–13 · PDF
WHICH INEQUALITY STATISTICS SURVIVE AN ADMINISTRATIVE BOUNDARY CHANGE? EVIDENCE FROM KAZAKHSTAN, 2010–2023 ӘКІМШІЛІК ШЕКАРАЛАР ӨЗГЕРГЕНДЕ ТЕҢСІЗДІКТІҢ ҚАНДАЙ КӨРСЕТКІШТЕРІ САҚТАЛАДЫ? ҚАЗАҚСТАН ДЕРЕКТЕРІ, 2010–2023 Alexander Gorevoy Б. 14–25 · PDF
DOES THE SHIFT TO CASHLESS PAYMENTS GO TOGETHER WITH FASTER GROWTH IN HOUSEHOLD CREDIT? EVIDENCE FROM THE REGIONS OF KAZAKHSTAN, 2023-2025 ҚОЛМА-ҚОЛСЫЗ ТӨЛЕМДЕРГЕ КӨШУ ХАЛЫҚТЫ НЕСИЕЛЕУДІҢ ЖЫЛДАМ ӨСУІМЕН ҚАТАР ЖҮРЕ МЕ? ҚАЗАҚСТАН ӨҢІРЛЕРІНІҢ ДЕРЕКТЕРІ, 2023–2025 Rakhimov Djalil Б. 26–36 · PDF
HOW MANY FOOD BASKETS DOES AN AVERAGE WAGE BUY? WAGES AND FOOD PRICES IN THE 20 REGIONS OF KAZAKHSTAN, 2024-2026 ОРТАША ЖАЛАҚЫҒА ҚАНША АЗЫҚ-ТҮЛІК СЕБЕТІН САТЫП АЛУҒА БОЛАДЫ? ҚАЗАҚСТАННЫҢ 20 ӨҢІРІНДЕГІ ЖАЛАҚЫ МЕН АЗЫҚ-ТҮЛІК БАҒАЛАРЫ, 2024–2026 Kazhgerey Asan Б. 37–43 · PDF
WHO WAS LEFT BEHIND? EDUCATION AND FINANCIAL INCLUSION IN KAZAKHSTAN AND THREE CENTRAL ASIAN NEIGHBOURS, 2021-2024 КІМ ШЕТТЕ ҚАЛДЫ? ҚАЗАҚСТАН МЕН ОРТАЛЫҚ АЗИЯНЫҢ ҮШ КӨРШІ ЕЛІНДЕГІ БІЛІМ ЖӘНЕ ҚАРЖЫЛЫҚ ҚОЛЖЕТІМДІЛІК, 2021–2024 Tagimova Alua Б. 44–50 · PDF
DIGITAL–PHYSICAL INTEGRATION AND ECONOMIC PERFORMANCE IN INDUSTRIAL INTEGRATED ENERGY SYSTEMS: A SCENARIO-BASED ANALYSIS OF SMART GRID CONTROL, BATTERY ENERGY STORAGE, AND DIGITAL TWINS ӨНЕРКӘСІПТІК ИНТЕГРАЦИЯЛАНҒАН ЭНЕРГИЯ ЖҮЙЕЛЕРІНДЕГІ ЦИФРЛЫҚ-ФИЗИКАЛЫҚ ИНТЕГРАЦИЯ ЖӘНЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІК: SMART GRID БАСҚАРУЫН, ЭНЕРГИЯ ЖИНАҚТАУЫШТАРЫН ЖӘНЕ ЦИФРЛЫҚ ЕГІЗДЕРДІ СЦЕНАРИЙЛІК ТАЛДАУ Wei Wei, Mynzhanova Gulzhakan, Niyetalina Gaukhar Б. 51–63 · PDF
FROM CULTURAL RESOURCES TO GLOBAL CONSUMER VALUE: THE BRIDGE–IMC MODEL AND THE INTERNATIONALIZATION OF BLACK MYTH: WUKONG UNDER THE BELT AND ROAD INITIATIVE МӘДЕНИ РЕСУРСТАРДАН ЖАҺАНДЫҚ ТҰТЫНУШЫЛЫҚ ҚҰНДЫЛЫҚҚА: BRIDGE–IMC МОДЕЛІ ЖӘНЕ «БІР БЕЛДЕУ, БІР ЖОЛ» БАСТАМАСЫ АЯСЫНДАҒЫ BLACK MYTH: WUKONG ИНТЕРНАЦИОНАЛДАНДЫРУЫ Xu Fumin, Wei Wei, Ruziyeva Elvira, Moldabekova A. Б. 64–79 · PDF
WHICH CRIMES CAN A 14-YEAR-OLD BE TRIED FOR? THE LIST IN ARTICLE 15 OF KAZAKHSTAN'S CRIMINAL CODE COMPARED WITH 30 OTHER JURISDICTIONS Ibraimkhan Alikhan Б. 80–90 · PDF
DID IMPORTED CARS REALLY GET CHEAPER? CHINESE CARS AND THE AVERAGE CUSTOMS VALUE OF PASSENGER CARS IMPORTED INTO KAZAKHSTAN, 2015-2025 Yerboluly Madi Б. 91–98 · PDF
АНАЛИЗ ИНВЕСТИЦИОННОЙ АКТИВНОСТИ КАК ИНДИКАТОР ИЗМЕНЕНИЙ ПОТЕНЦИАЛЬНОГО СПРОСА НА КОНСАЛТИНГОВЫЕ УСЛУГИ Салимбаев Ербол Аманжолович Б. 99–106 · PDF
REGIONAL NEW-FIRM FORMATION IN UZBEKISTAN AFTER THE 2017 REFORMS: PERSISTENCE IN SCALE, CONVERGENCE IN INTENSITY, AND RECOMPOSITION TOWARD TRADE Rambergenov Ramil Б. 107–115 · PDF
FROM A WOMEN'S LEAD TO A MEN'S LEAD: THE GENDER GAP IN DIGITAL PAYMENTS IN KAZAKHSTAN AND THREE CENTRAL ASIAN NEIGHBOURS, 2021-2024 Abdesh Dinara Б. 116–123 · PDF
DID SMALL BUSINESS IN KAZAKHSTAN REALLY SHRINK IN 2026? THE NEW TAX CODE, REGIONAL TAX RATES AND THE FALL IN THE NUMBER OF INDIVIDUAL ENTREPRENEURS Amangeldi Aidana Б. 124–132 · PDF
BUILD, BUY, OR PARTNER? ENTRY MODE SELECTION AND RISK GOVERNANCE FOR WIND POWER INVESTMENT IN KAZAKHSTAN Cheng Che Б. 133–145 · PDF
FROM CAPACITY EXPANSION TO SYSTEM VALUE: COORDINATED DEVELOPMENT OF RENEWABLE ENERGY, GRID FLEXIBILITY AND ENERGY STORAGE IN KAZAKHSTAN Wang Liang Б. 146–158 · PDF
CONSTRUCTION-PERIOD CREDIT RISK MANAGEMENT FOR LARGE INFRASTRUCTURE PROJECT FINANCE IN KAZAKHSTAN Chen Jun Б. 159–172 · PDF
ТЕХНИКАЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР - ТЕХНИЧЕСКИЕ НАУКИ - TECHNICAL SCIENCE
ADVANTAGES OF FIBER OPTIC COMMUNICATION OVER TRADITIONAL COPPER CABLES ДӘСТҮРЛІ МЫС КАБЕЛЬДЕРМЕН САЛЫСТЫРҒАНДАҒЫ ТАЛШЫҚТЫ-ОПТИКАЛЫҚ БАЙЛАНЫСТЫҢ АРТЫҚШЫЛЫҚТАРЫ Nurmakhan Almira Б. 180–187 · PDF
SECURITY CHALLENGES IN IOT-BASED TELECOMMUNICATION NETWORKS ЗАТТАР ИНТЕРНЕТІНЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ТЕЛЕКОММУНИКАЦИЯЛЫҚ ЖЕЛІЛЕРДІҢ ҚАУІПСІЗДІК МӘСЕЛЕЛЕРІ Kozhabai Bereke Б. 188–196 · PDF
WHY AI-GENERATED CODE FAILS A BENCHMARK: A FAILURE ANALYSIS OF THREE OPEN LANGUAGE MODELS ON 30 HUMANEVAL+ TASKS НЕГЕ ЖИ ЖАЗҒАН КОД БЕНЧМАРКТАН ӨТПЕЙДІ: ҮШ АШЫҚ ТІЛДІК МОДЕЛЬДІҢ 30 HUMANEVAL+ ТАПСЫРМАСЫНДАҒЫ ҚАТЕЛЕРІН ТАЛДАУ Azamatuly Yerassyl Б. 197–205 · PDF
A FEW SHELLS, A FEW OPERATORS: WHERE LOW EARTH ORBIT IS CROWDED IN AN ALTITUDE-INCLINATION MAP OF 16,620 ACTIVE SATELLITES БІРНЕШЕ ОРБИТАЛЫҚ ҚАБЫҚ, БІРНЕШЕ ОПЕРАТОР: 16 620 БЕЛСЕНДІ СПУТНИКТІҢ «БИІКТІК — ЕҢКІШТІК» КАРТАСЫНДА ТӨМЕН ЖЕР МАҢЫ ОРБИТАСЫНЫҢ ҚАЙ ЖЕРІ ТЫҒЫЗ Nurzhan Sanzhar Б. 206–211 · PDF
CAN THE WEATHER TELL WHICH DAYS IN ASTANA WILL BE POLLUTED? CLASSIFYING PM2.5 EXCEEDANCE DAYS WITH MACHINE LEARNING AND CHECKING THE DATA AGAINST A GROUND MONITOR Askarbek Nurislam Б. 212–222 · PDF
SHOOTING ON THE MOVE: HOW MUCH AIM A ROBOT LOSES BY IGNORING ITS OWN VELOCITY, AND WHETHER A VIRTUAL-TARGET CORRECTION RECOVERS IT Iliyas Arman Б. 223–228 · PDF
СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ СТАНДАРТОВ И МЕТОДИК ОБУЧЕНИЯ КИБЕРБЕЗОПАСНОСТИ: NICE FRAMEWORK, ECSF И ПРАКТИКО- ОРИЕНТИРОВАННЫЕ ТЕХНОЛОГИИ Ануар Әлімжан Бахытжанұлы, Сексенбаева Айша Курманбековна Б. 229–238 · PDF
GROWTH OF GITHUB DEVELOPER COMMUNITIES IN KAZAKHSTAN, UZBEKISTAN AND KYRGYZSTAN, 2020-2026: EVIDENCE FROM THE GITHUB INNOVATION GRAPH Mukhamedzhan Yerganat Б. 239–250 · PDF
ПӘНДЕР АРАЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР ‒ МЕЖДИСЦИПЛИНАРНЫЕ НАУКИ ‒ INTERDISCIPLINARY SCIENCES
HOW MUCH OF AN ARTICLE COUNT IS HUMAN WORK? DECOMPOSING THE CREATION OF FIVE WIKIPEDIAS, 2010–2025 МАҚАЛАЛАР САНЫНЫҢ ҚАНШАСЫ АДАМ ЕҢБЕГІ? УИКИПЕДИЯНЫҢ БЕС БӨЛІМІНДЕ МАҚАЛАЛАР ҚҰРУДЫҢ ДЕКОМПОЗИЦИЯСЫ, 2010–2025 Albiyev Asser Б. 251–260 · PDF
HOW MUCH OF KAZAKHSTAN'S URBAN BUILT STOCK PREDATES ITS SEISMIC CODES, AND WHERE DOES THAT STOCK SIT RELATIVE TO HAZARD? ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҚАЛАЛЫҚ ҚҰРЫЛЫСЫНЫҢ ҚАНДАЙ БӨЛІГІ СЕЙСМИКАЛЫҚ НОРМАЛАРДАН ЕРТЕ САЛЫНҒАН ЖӘНЕ ОЛ СЕЙСМИКАЛЫҚ ҚАУІППЕН САЛЫСТЫРҒАНДА ҚАЛАЙ ОРНАЛАСҚАН? Amangeldy Nurbolat Б. 261–266 · PDF
WHERE ALMATY WALKS ITS OWN WAY: INFORMAL SHORTCUTS IN OPENSTREETMAP AND THE DETOURS THEY AVOID Torekhan Sabrina Б. 267–271 · PDF
ӘЛЕУМЕТТІК ЖӘНЕ ГУМАНИТАРЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР - СОЦИАЛЬНО-ГУМАНИТАРНЫЕ НАУКИ - SOCIAL SCIENCES AND HUMANITIES
ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ДӘУІРІНДЕГІ ҒЫЛЫМИ ТАНЫМ: ПОППЕР, КУН ЖӘНЕ ЛАКАТОС ИДЕЯЛАРЫ ТҰРҒЫСЫНАН ТАЛДАУ Мұқатаева Айзат Амантайқызы, Стамбекова Жанат Байғазықызы, Слямханова Гүлім Болатқызы, Қызырбек Аяулым Ерболқызы Б. 272–281 · PDF
ШӘКӘРІМ ФИЛОСОФИЯСЫНДАҒЫ ЕРКІНДІК ЖӘНЕ МОРАЛЬДЫҚ ТАҢДАУ МӘСЕЛЕСІ Мұқатаева Айзат Амантайқызы, Сапарханова Мадина Төлегенқызы, Окенова Аружан Муратхановна, Тұрсынғазыева Ақерке Ерболатқызы Б. 282–290 · PDF
DO UNHAPPY REVIEWERS MIX IN MORE RUSSIAN? STAR RATINGS AND KAZAKH-RUSSIAN CODE-SWITCHING IN 175,002 ONLINE REVIEWS Komekova Saida Б. 291–303 · PDF
DOES A BIGGER MODEL CLOSE THE GAP? KAZAKH-LANGUAGE ACCURACY ON KAZAKHSTAN-SPECIFIC VERSUS UNIVERSAL SCHOOL SUBJECTS IN SMALL OPEN-WEIGHT LANGUAGE MODELS Zhumagali Yerbol Б. 304–307 · PDF
DOES A MEDAL BUY ATTENTION? WIKIPEDIA VIEWS OF KAZAKHSTAN'S ATHLETES BEFORE AND AFTER THE PARIS 2024 OLYMPIC Abdrakhmanova Madina Б. 308–315 · PDF
ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР – ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ И ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ НАУКИ – PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL SCIENCES
FAMILY OR SCHOOL? SOCIOECONOMIC COMPOSITION AND MATHEMATICS ACHIEVEMENT IN KAZAKHSTAN, PISA 2022 AND 2025 ОТБАСЫ МА, МЕКТЕП ПЕ? PISA 2022 ЖӘНЕ 2025 ДЕРЕКТЕРІ БОЙЫНША ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚҰРАМ ЖӘНЕ МАТЕМАТИКАЛЫҚ ЖЕТІСТІКТЕР Kaldarbek Mergen Б. 316–322 · PDF
WHICH OLYMPIAD PROBLEMS DO STUDENTS TAKE TO THE BOARD? CHOICES AND DEFENCES IN THE 8TH-GRADE LEAGUE OF KARAGANDY MATHBATTLES 2026 ОҚУШЫЛАР ТАҚТАҒА ҚАНДАЙ ОЛИМПИАДАЛЫҚ ЕСЕПТЕРДІ ШЫҒАРАДЫ? 2026 ЖЫЛҒЫ ҚАРАҒАНДЫ МАТЕМАТИКАЛЫҚ ШАЙҚАСТАРЫНЫҢ 8-СЫНЫПТАР ЛИГАСЫНДАҒЫ ТАҢДАУ ЖӘНЕ ШЕШІМДЕРДІ ҚОРҒАУ Zhenis Adilzhan Б. 323–329 · PDF
ДЕТСКИЙ ФОЛЬКЛОР И ПОДВИЖНЫЕ ИГРЫ КАК ИНСТРУМЕНТЫ ФОРМИРОВАНИЯ ОСНОВ ПРАВОВОЙ КУЛЬТУРЫ У ДЕТЕЙ СТАРШЕГО ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА Базарбаева Айнур Бектуровна Б. 330–332 · PDF
БИОЛОГИЯ ҒЫЛЫМДАР - БИОЛОГИЧЕСКИЕ НАУКИ - BIOLOGICAL SCIENCES
GROWTH DYNAMICS OF STERLET (Acipenser ruthenus L.) REARED IN A RECIRCULATING AQUACULTURE SYSTEM ТҰЙЫҚ СУМЕН ЖАБДЫҚТАУ ҚОНДЫРҒЫСЫНДА ӨСІРІЛЕТІН СТЕРЛЯДЬТІҢ (Acipenser ruthenus L.) ӨСУ ДИНАМИКАСЫ Bazhenova Diana Б. 333–339 · PDF
ТУРИСТИЧЕСКИЕ И СПОРТИВНЫЕ НАУКИ - ТУРИСТІК ЖӘНЕ СПОРТ ҒЫЛЫМДАРЫ - TOURISM AND SPORTS SCIENCES
ГАСТРОНОМИЯЛЫҚ ФЕСТИВАЛЬДЕРДІҢ ТУРИСТІК ДЕСТИНАЦИЯ ТАРТЫМДЫЛЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДАҒЫ РӨЛІ МЕН ДАМУ ҮРДІСТЕРІ Төлеп Жазира Маратқызы Б. 340–346 · PDF
ЕСТЕСТВЕННЫЕ НАУКИ - ЖАРАТЫЛЫСТАНУ ҒЫЛЫМДАРЫ - NATURAL SCIENCES
ШЕКАРАСЫЗ ФИЗИКА: ӘР ЕЛДЕГІ ФИЗИКАЛЫҚ БІЛІМДІ САЛЫСТЫРУ Нургельдина Асель Ермековна, Серикбаева Жанерке Алимжановна Б. 347–353 · PDF